Ancak yılın başından bu yana ortaya çıkan tablo, daha dikkat çekici bir değişime işaret ediyor. Ocakta altın ile gayrimenkul arasında 21,6 puan olan fark, ağustosta 4,2 puana kadar geriledi. Vatandaşın yatırım tercihlerinde yarış giderek başa baş hale geliyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) ağustos ayı Hanehalkı Beklenti Anketi, vatandaşın elindeki nakdi değerlendirmek için hâlâ ilk olarak altına baktığını gösterdi. Katılımcıların yüzde 41,3’ü mevcut birikimini altına yatırmayı tercih edeceğini belirtirken, ev, dükkan veya arsa alacağını söyleyenlerin oranı yüzde 37,1 oldu.
Aylık tabloya bakıldığında altın yeniden güç kazanmış görünüyor. Altını tercih edenlerin oranı temmuzdaki yüzde 40,3 seviyesinden yüzde 41,3’e yükselirken, gayrimenkul tercihi yüzde 38,5’ten yüzde 37,1’e geriledi.
Ancak yalnızca son bir aylık değişime bakmak, yılın başından bu yana yatırım tercihlerinde yaşanan daha büyük dönüşümü gözden kaçırıyor.
Altının açık ara üstünlüğü eridi
Ocak ayında altını tercih edenlerin oranı yüzde 52,8 seviyesindeydi. Gayrimenkulü tercih edenler ise yüzde 31,2’de kalıyordu. Böylece iki yatırım aracı arasında altın lehine tam 21,6 puanlık fark bulunuyordu.
Ağustosa gelindiğinde ise altının oranı yüzde 41,3’e gerilerken gayrimenkul yüzde 37,1’e çıktı. İki seçenek arasındaki fark yalnızca 4,2 puana indi. Başka bir ifadeyle yılın ilk ayındaki 21,6 puanlık makas yaklaşık yüzde 81 oranında daraldı.
Bu nedenle ağustos verisinin dikkat çekici tarafı yalnızca “altının yeniden yükselmesi” değil. Daha büyük hikâye, yılın başında rakiplerinden açık ara ayrışan altının gayrimenkulle neredeyse başa baş bir yarışa girmesi.
Altın hâlâ birinci; ancak artık yalnız değil.
Vatandaşın arayışı getiriden çok korunma mı?
Altın ve gayrimenkulün birlikte yatırım tercihlerinin yaklaşık yüzde 78’ini oluşturması da hanehalkının tasarruf davranışına ilişkin önemli bir işaret veriyor.
Her iki yatırım aracının ortak noktası, vatandaş gözünde yalnızca gelir yaratmaları değil, aynı zamanda birikimin satın alma gücünü koruyabilecek varlıklar olarak görülmeleri.
Gayrimenkul yüksek başlangıç sermayesi gerektirirken altın çok daha küçük tutarlarla satın alınabiliyor ve gerektiğinde kolaylıkla nakde çevrilebiliyor. Bu açıdan altın, gayrimenkule ulaşamayan küçük tasarruf sahibi açısından benzer bir “değeri koruma” ihtiyacına cevap veren daha erişilebilir bir araç konumunda.
Ortaya çıkan tablo, yatırım tercihlerinde “en yüksek getiriyi nereden elde ederim?” sorusunun yanında “paramın değerini nerede koruyabilirim?” sorusunun da ağırlığını koruduğunu düşündürüyor.
Enflasyon beklentisi yükseldi
Anketin başka bir sonucu da bu tabloyu daha dikkat çekici hale getiriyor.
Hanehalkının 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi ağustosta 0,64 puan artarak yüzde 45,58’e yükseldi. Aynı dönemde 12 ay sonrası dolar kuru beklentisi de 54,47 TL oldu. Buna karşın doğrudan döviz alacağını belirtenlerin oranı temmuzdaki yüzde 3,5 seviyesinden yüzde 2,8’e düştü.
Yani yüksek enflasyon ve kur beklentisi, yatırım tercihinde otomatik olarak doğrudan dövize yöneliş yaratmış görünmüyor. Bunun yerine altının hem döviz hareketlerine duyarlı olması hem de geleneksel bir tasarruf aracı olarak görülmesi, onu hanehalkı açısından farklı bir konuma taşıyor.
Bu tablo, Türkiye’de birikimleri koruma arayışının yalnızca “dolarizasyon” üzerinden okunmasının eksik kalabileceğini de gösteriyor. Hanehalkının önemli bölümünün kur ve enflasyon riskine karşı doğrudan döviz yerine altını tercih etmesi, tasarruf davranışında bir tür “altınlaşma” eğilimini gündeme getiriyor.
Mevduat yılın zirvesinde ama uzak ara geride
Yüksek faiz ortamına rağmen vadeli mevduatın yatırım tercihleri arasındaki payı altın ve gayrimenkulün oldukça gerisinde kaldı.
Vadeli mevduatı tercih edenlerin oranı ağustosta yüzde 7,1’e yükselerek yılın en yüksek seviyesine çıktı. Otomobil tercihi yüzde 4,1 olurken, borsayı tercih edenlerin oranı yüzde 2,4’e geriledi. TL’ye dayalı yatırım fonları yüzde 1,7, dövize dayalı fonlar ise yüzde 1,6 seviyesinde kaldı.
Böylece finansal yatırım araçlarının önemli bölümü tek haneli oranlarda kalırken, altın ve gayrimenkul açık ara öne çıktı.
Lider aynı, yarış değişti
Ağustos rakamları tek başına okunduğunda sonuç basit: Vatandaşın ilk tercihi yine altın.
Ancak sekiz aylık seyir çok daha farklı bir şey söylüyor.
Yılın başında altın ile gayrimenkul arasındaki 21,6 puanlık mesafe ağustosta 4,2 puana kadar indi. Altının liderliği sürse de gayrimenkul artık çok daha yakın bir ikinci.
Dolayısıyla altının ağustosta yeniden yükselmesi haber; altınla gayrimenkul arasındaki 21,6 puanlık farkın sekiz ayda 4,2 puana erimesi ise asıl hikâye.
Çünkü değişen yalnızca sıralamadaki oranlar değil; vatandaşın parasını hangi tür varlıklarda güvende görmek istediğine ilişkin tercih dengesi.
TCMB’nin 5-13 Ağustos tarihleri arasında 3 bin 335 hanenin yanıtlarıyla hazırladığı anket, gerçekleşmiş yatırımları değil katılımcıların tercih ve beklentilerini yansıtıyor. Bu nedenle veriler gerçek para akışından ziyade hanehalkının yatırım eğilimindeki yön değişiminin göstergesi olarak okunmalı.
