Çinli üreticilerin yükselişi, yüksek enerji maliyetleri, zayıflayan talep ve elektrikli araç dönüşümünün maliyeti sektörün dengesini bozdu. Porsche’nin 4 bin kişilik yeni işten çıkarma planı, krizin son halkası oldu.
Avrupa’nın otomotiv devleri tarihinin en zorlu dönemlerinden birini yaşıyor. Fabrika kapanmaları, üretim kısıntıları ve işten çıkarmalar sektör genelinde yaygınlaşırken, son olarak Alman lüks otomobil üreticisi Porsche yaklaşık 4 bin kişiyi daha işten çıkarmaya hazırlanıyor.
Porsche, mart ayında elektrikli araç stratejisinde yaptığı revizyonun ardından faaliyet kârında yüzde 93’lük sert düşüş açıklamıştı. Ancak uzmanlara göre sorun yalnızca tek bir şirketle sınırlı değil. Avrupa otomotiv sanayisi; artan enerji maliyetleri, sıkı çevre düzenlemeleri, değişen tedarik zincirleri ve Çinli üreticilerle büyüyen rekabet nedeniyle çok yönlü bir baskı altında bulunuyor.
Krizin temeli pandemi döneminde atıldı
Sektördeki sorunların kökeni pandemi sonrasına uzanıyor. Küresel çip kriziyle başlayan üretim sıkıntıları, yüksek enerji maliyetleri ve zayıflayan tüketici talebiyle derinleşti.
2025 verilerine göre Avrupa Birliği’nde yeni otomobil satışları hâlâ 2019 seviyesinin yaklaşık yüzde 30 altında bulunuyor. İngiltere pazarı da pandemi öncesindeki hacmine ulaşabilmiş değil.
Enerji maliyetleri rekabet gücünü zayıflattı
Analizlere göre Avrupa’nın Rus doğal gazından uzaklaşarak daha pahalı enerji kaynaklarına yönelmesi üretim maliyetlerini önemli ölçüde artırdı. Özellikle çelik, alüminyum, kimya ve batarya üretimindeki yüksek enerji giderleri otomobil maliyetlerine de yansıdı.
Artan maliyetler, Avrupalı üreticilerin Asya ve Kuzey Amerika’daki rakipleri karşısında rekabet gücünü zayıflatırken, kâr marjlarını da daralttı.
İşten çıkarmalar hızlandı
Kriz birçok üreticiyi yeniden yapılanmaya zorluyor. Volkswagen, Mercedes-Benz ve BMW maliyet düşürme programlarını devreye alırken, Stellantis İtalya’daki üretimini azaltıyor. Renault yeniden yapılanma sürecini sürdürürken, İngiltere’de bazı üreticiler fabrika kapatma kararı alıyor.
Otomotiv sektörüne bağımlı ülkelerde tablo daha da ağır. Almanya’da 2019’dan bu yana sektörde yaklaşık 125 bin kişi işini kaybetti. Fransa’da otomotiv istihdamı son 15 yılda yaklaşık üçte bir oranında gerilerken, İtalya’da ise on binlerce kişilik istihdam riski bulunuyor.
Elektrikli araç dönüşümü baskıyı artırdı
Sektörü zorlayan başlıklardan biri de elektrikli araç dönüşümü oldu. Avrupa Birliği’nin emisyon hedefleri doğrultusunda üreticiler milyarlarca euroluk yatırım yapmak zorunda kalırken, tüketicilerin elektrikli araçlara beklenenden daha yavaş yönelmesi yatırımların geri dönüşünü geciktirdi.
Yüksek enflasyon, pahalı taşıt kredileri ve artan araç fiyatları da talebi baskılayan diğer unsurlar arasında yer alıyor. Elektrikli araç fiyatlarının düşmesine rağmen menzil, şarj altyapısı ve ikinci el değerine ilişkin endişeler tüketicilerin satın alma kararlarını etkilemeye devam ediyor.
Çin rekabeti büyüyor
Avrupalı üreticiler bir yandan iç pazardaki talep sorunlarıyla mücadele ederken, diğer yandan Çinli elektrikli otomobil üreticilerinin hızla büyüyen küresel pazar payıyla karşı karşıya bulunuyor. Avrupa Birliği yerli üreticileri korumak amacıyla Çin menşeli elektrikli araçlara ek gümrük vergileri getirirken, batarya yatırımlarını destekleyen yeni teşvik programlarını da devreye alıyor. Buna rağmen analistler, sektörün kısa vadede toparlanmasının kolay olmayacağı görüşünde.
