Avrupa genelinde 15 binden fazla otelin dahil olduğu toplu dava kapsamında, geçmiş yıllarda uygulandığı öne sürülen rekabet karşıtı fiyat paritesi hükümleri ve yüksek komisyonlar nedeniyle oluştuğu iddia edilen zararların telafi edilmesi isteniyor.
Davanın merkezinde ise basit görünen ancak oteller açısından büyük ekonomik sonuçlar doğuran bir soru bulunuyor:
Booking.com gibi dev rezervasyon platformları, kendileri üzerinden satış yapan otellerin fiyatlama politikalarını ne ölçüde belirleyebilir?
Tartışmanın merkezinde “fiyat paritesi” var
Booking.com’un geçmişte otellerle yaptığı sözleşmelerde fiyat paritesi olarak adlandırılan hükümler bulunuyordu.
Bu hükümler, otellerin odalarını Booking.com’da gösterdikleri fiyattan daha düşük bir fiyatla başka kanallarda sunmasını belirli ölçülerde engelliyordu.
Avrupa Adalet Divanı 2024’te verdiği kararda, Booking.com’un kullandığı geniş ve dar fiyat paritesi hükümlerinin Avrupa Birliği rekabet hukukundaki kurallar çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koydu.
Bu karar, otellerin daha sonra açtığı tazminat davalarının da önemli hukuki dayanaklarından biri haline geldi.
Ancak kritik ayrıntı şu:
Avrupa Adalet Divanı, her otelin ne kadar zarar gördüğünü belirlemedi ve Booking.com’un 5 milyar euro tazminat ödemesine hükmetmedi.
Bu rakam, oteller adına yürütülen toplu davada talep edilen tazminat tutarı.
Oteller neden yüksek komisyonlardan şikâyet ediyor?
Online rezervasyon platformlarının temel gelir modeli komisyon üzerine kurulu.
Bir müşteri platform üzerinden otel rezervasyonu yaptığında, otel rezervasyon bedelinin belirli bir bölümünü platforma komisyon olarak ödüyor.
Platformun sağladığı müşteri erişimi ve pazarlama gücü düşünüldüğünde oteller açısından bunun önemli bir karşılığı bulunuyor.
Ancak platformun pazar gücü arttıkça otellerin alternatif satış kanallarına olan bağımlılığı da artabiliyor.
Özellikle bağımsız ve küçük oteller için dünya çapında milyonlarca müşteriye ulaşmanın en kolay yollarından biri büyük rezervasyon platformlarında görünür olmak.
Bu durum oteller ile platform arasında pazarlık gücünün eşit olup olmadığı tartışmasını beraberinde getiriyor.
Asıl sorun küçük oteller açısından daha büyük
Büyük uluslararası otel zincirleri kendi internet siteleri, sadakat programları ve güçlü pazarlama bütçeleri sayesinde müşteriye doğrudan ulaşabiliyor.
Küçük ve bağımsız otellerin ise aynı ölçekte pazarlama yapması çok daha zor.
Dolayısıyla büyük platformlar bu işletmeler için yalnızca bir rezervasyon kanalı değil, aynı zamanda müşteri edinme mekanizması haline geliyor.
Ekonomik açıdan bakıldığında ortaya bir bağımlılık ilişkisi çıkıyor:
Otel platforma ihtiyaç duyuyor, platform ise binlerce otelin sunduğu oda kapasitesine ihtiyaç duyuyor.
Ancak tarafların pazarlık gücü aynı olmadığında komisyon oranları, sözleşme şartları ve görünürlük kuralları oteller açısından daha önemli hale geliyor.
15 binden fazla otel neden birleşti?
Avrupa otelcilik sektörünü temsil eden HOTREC’in desteklediği toplu dava Amsterdam Bölge Mahkemesi’nde yürütülüyor.
Davayı Stichting Hotel Claims Alliance adlı Hollanda merkezli vakıf yürütüyor ve 2026 itibarıyla 15 binden fazla otelin davaya katıldığı bildiriliyor. Davanın amacı, Booking.com’un geçmişteki uygulamalarının otellerde oluşturduğu ileri sürülen ekonomik zararın tazmin edilmesi.
Davanın toplu yürütülmesinin temel avantajı da burada ortaya çıkıyor.
Tek tek otellerin büyük bir teknoloji şirketine karşı yıllarca sürebilecek hukuki mücadele yürütmesi oldukça maliyetli olabilir.
Binlerce işletmenin aynı çatı altında hareket etmesi ise hem hukuki hem de ekonomik açıdan daha güçlü bir pozisyon yaratıyor.
5 milyar euro nasıl hesaplanacak?
Buradaki en kritik nokta bu.
5 milyar euro şu anda kesinleşmiş bir borç değil.
Mahkeme tarafından Booking.com’un 5 milyar euro ödemesine karar verilmiş değil. Bu rakam, oteller adına yürütülen davada talep edilen toplam tazminat miktarı.
Gerçek zararın belirlenebilmesi için geçmiş dönemlerde otellerin Booking.com’a ödediği komisyonlar, rezervasyon hacimleri, alternatif satış kanalları ve fiyatlama politikalarının ekonomik etkileri gibi çok sayıda verinin incelenmesi gerekiyor.
Davanın yürütücüsü olan SHCA da bu nedenle Booking.com’un geçmiş dönemlere ait fatura ve işlem verilerine erişim konusunda hukuki girişimlerde bulundu. Amsterdam Bölge Mahkemesi Mayıs 2026’da belirli geçmiş faturaların korunmasına yönelik tedbir kararı verdi.
Yani davanın önemli aşamalarından biri, zararın hesaplanabilmesi için gerekli ticari verilerin ortaya çıkarılması.
Booking.com ne diyor?
Booking.com ise otellerin iddialarını kabul etmiyor.
Şirket, geçmişteki fiyat paritesi hükümlerinin rekabeti bozmadığını ve platformun otellere dünya çapında müşterilere ulaşma imkânı sağladığını savunuyor.
Booking.com ayrıca Avrupa Adalet Divanı’nın 2024 kararının “Booking.com’un rekabet hukukunu ihlal ettiğine” veya otellere zarar verdiğine ilişkin doğrudan bir tespit olmadığını belirtiyor. Şirket, davalarda kendisini savunacağını ve gerekli olması halinde itiraz edeceğini açıklıyor.
Dolayısıyla süreç henüz Booking.com’un hukuken tazminat ödemekle yükümlü olduğu sonucuna ulaşmış değil.
Peki mesele neden bu kadar büyük?
Çünkü tartışma yalnızca Booking.com ile oteller arasındaki bir komisyon kavgasından ibaret değil.
Ortada hızla büyüyen bir dijital aracılık ekonomisi bulunuyor.
Booking.com, oteller ile müşteriler arasında devasa bir dijital pazar yeri oluşturuyor. Bu yapı otellere müşteri getirirken aynı zamanda rezervasyonların gerçekleştiği kanal üzerinde platforma önemli bir ekonomik güç kazandırıyor.
Benzer tartışmalar Amazon, Google, Apple ve diğer büyük dijital platformlarda da yaşanıyor.
Sorunun temelinde aynı ekonomik mesele bulunuyor:
Bir dijital platform pazarda kritik bir aracı haline geldiğinde, bu aracının kendi kurallarını belirleme gücü nerede sona ermeli?
Avrupa’da rekabet denetimi sertleşiyor
Booking.com dosyası Avrupa’nın büyük dijital platformlara yönelik rekabet politikasının da bir parçası.
Nitekim Avrupa Komisyonu’nun Booking Holdings’in ETraveli’yi 1,63 milyar euroya satın alma girişimini engelleyen kararı da 9 Eylül 2026’da Avrupa Birliği Genel Mahkemesi tarafından onandı.
Mahkeme, Booking’in otel sektöründeki güçlü konumunun ETraveli satın almasıyla daha da güçlenmesinin rekabet açısından önemli sorunlar yaratabileceği yönündeki Komisyon değerlendirmesini destekledi.
Bu gelişme, Avrupa’nın çevrim içi seyahat sektöründe yoğunlaşan pazar gücüne karşı daha dikkatli bir rekabet politikası izlediğini gösteriyor.
Türkiye’deki oteller açısından neden önemli?
Türkiye, dünyanın önemli turizm destinasyonlarından biri.
Dolayısıyla Türkiye’deki oteller de uluslararası rezervasyon platformlarının oluşturduğu ekosistemin önemli bir parçası.
Booking.com’un Türkiye’deki kullanımına ilişkin hukuki durum ayrı bir konu olsa da Türkiye’deki oteller, özellikle yurt dışındaki müşterilere ulaşmak için uluslararası rezervasyon platformlarından yararlanabiliyor.
Bu nedenle Avrupa’daki dava, Türkiye’deki oteller açısından da önemli bir emsal tartışması yaratabilir.
Asıl mesele, bir otelin küresel bir platforma erişim karşılığında ne kadar komisyon ödediği ve bu ilişkinin ne kadarının serbest piyasa pazarlığı, ne kadarının platformun pazar gücünün sonucu olduğunun belirlenmesi.
Sonuç davadan daha büyük olabilir
Booking.com’a karşı açılan 5 milyar euroluk dava sonuçlandığında ortaya çıkacak rakamdan bağımsız olarak, dosyanın turizm sektöründe daha kalıcı bir etkisi olabilir.
Çünkü mesele yalnızca geçmişte ödenen komisyonların geri alınması değil.
Otelcilik sektöründe dijital platformlarla yapılan sözleşmelerin nasıl olması gerektiği, fiyatlama özgürlüğünün sınırları ve küçük işletmelerin büyük teknoloji şirketleri karşısındaki pazarlık gücü yeniden tartışılıyor.
15 binden fazla otelin aynı dosyada birleşmesi de sektörün bu konuyu artık tek tek işletmelerin sorunu olmaktan çıkardığını gösteriyor.
Önümüzdeki süreçte mahkemelerin vereceği karar, yalnızca Booking.com ile oteller arasındaki ilişkiyi değil, Avrupa’daki dijital platform ekonomisinin geleceğini de etkileyebilecek nitelikte.
