Sermaye Piyasası Kurulu’nun 7 portföy yönetim şirketinin yönettiği 131 yatırım fonunu tasfiye sürecine almasının ardından BES birikimlerinin de risk altında olup olmadığı merak edilirken, Türkiye Sigorta Birliği Başkanı Ahmet Yaşar’dan dikkat çeken açıklama geldi.
Yaşar, şu ana kadar emeklilik fonlarında herhangi bir likidite sorunu yaşanmadığını ve BES katılımcılarında olağan dışı bir çıkış talebi oluşmadığını söyledi.
BES fonları yatırım fonlarından farklı
Son dönemde yatırım fonlarında yaşanan sorunların doğrudan BES fonlarına taşınmaması gerektiğini belirten Yaşar, yatırım fonları ile emeklilik yatırım fonlarının teknik ve hukuki açıdan farklı yapılara sahip olduğunu vurguladı.
Yaşar’a göre emeklilik fonları, farklı kurumların dahil olduğu çok katmanlı bir gözetim ve denetim mekanizması altında bulunuyor. BES fonlarının kurucuları emeklilik şirketleri olurken, katılımcıların birikimleri profesyonel portföy yönetim şirketleri tarafından yönetiliyor.
Yaklaşık 400 emeklilik fonunun 353’ünün bankaların sahibi olduğu portföy yönetim şirketleri tarafından yönetildiğini belirten Yaşar, mevcut tabloda BES katılımcıları açısından aceleci karar vermeyi gerektirecek bir durum bulunmadığını ifade etti.
BES fonlarında para nereye yatırılıyor?
BES tarafındaki varlık dağılımı da sistemin yatırım yapısını ortaya koyuyor.
TSB Başkanı Ahmet Yaşar’ın aktardığı Takasbank verilerine göre, 21 Eylül itibarıyla emeklilik yatırım fonlarının toplam portföyünün yaklaşık yüzde 94’ünü oluşturan başlıca varlık gruplarında kıymetli madenler yüzde 38 ile ilk sırada yer alıyor.
Hisse senetlerinin payı yüzde 16 olurken, kamu borçlanma araçlarının payı yüzde 14 seviyesinde bulunuyor. Fon katılma payları, ters repo ve repo işlemleri yüzde 6, diğer alternatif yatırım araçları ise yüzde 20 paya sahip.
Bu dağılım nedeniyle Borsa İstanbul’daki kısa vadeli hareketlerin BES fonlarının tamamı üzerinde aynı ölçüde etkili olması beklenmiyor.
Fon krizinde 131 fon tasfiye sürecine alınmıştı
BES’e ilişkin açıklamalar, yatırım fonlarında yaşanan sert dalgalanmanın hemen ardından geldi.
SPK, geçen hafta Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1, Pardus ve Bulls Portföy Yönetimi’ne ait 131 yatırım fonunu tasfiye sürecine aldı. Gelişmelerin ardından piyasada likidite endişeleri gündeme gelirken, kamu tarafından yapılan açıklamalarda sorunun fon piyasasının belirli bir bölümünde yoğunlaştığı ve sistemik bir risk oluşturmadığı belirtildi.
Reuters da 17 Eylül’deki gelişmelerin ardından söz konusu fonların toplam portföy büyüklüğünün yaklaşık 891 milyar lira olduğunu ve yaklaşık 353 bin yatırımcıyı ilgilendirdiğini bildirmişti.
BES’te toplam büyüklük 2,6 trilyon lirayı aştı
Emeklilik sisteminin ulaştığı büyüklük de dikkat çekiyor.
Emeklilik Gözetim Merkezi verilerine göre 21 Eylül itibarıyla BES ve Otomatik Katılım Sistemi’nde toplam fon büyüklüğü 2 trilyon 621 milyar 854,9 milyon liraya ulaştı. Toplam katılımcı sayısı ise 18 milyon 278 bin 778 olarak kayıtlara geçti.
TSB Başkanı Yaşar, piyasalardaki dalgalanmanın emeklilik yatırım fonlarına etkisinin sınırlı ve kısa süreli kaldığını, fon büyüklüklerinde de kısa süre içerisinde yeniden artış görüldüğünü söyledi.
BES fonlarında kısa vadeli dalgalanma olabilir
Ancak BES fonlarının piyasa hareketlerinden tamamen bağımsız olmadığı da belirtiliyor.
Özellikle hisse senedi ağırlığı yüksek emeklilik fonlarında Borsa İstanbul’daki sert hareketler kısa vadeli getirileri etkileyebiliyor. Nitekim 19 Eylül tarihli verilerde BES fonlarının haftalık ortalama yüzde 1,74 değer kaybettiği, hisse senedi kategorisindeki BES fonlarında ise haftalık kaybın yüzde 4,52’ye ulaştığı görülmüştü.
TSB Başkanı Yaşar ise BES’in günlük veya haftalık piyasa hareketlerinden ziyade uzun vadeli tasarruf perspektifiyle değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
BES fonlarını yatırım fonlarından ayıran önemli unsurlardan biri de fonların gözetim yapısı. Sistemde SPK ve Takasbank’ın yanı sıra Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) ile Emeklilik Gözetim Merkezi’nin de farklı görevleri bulunuyor.
Yaşar, fonların izlenebilirliğini artırmak amacıyla devreye alınan Fon Gözetim Platformu’nun da olası hata ve suistimallerin daha erken tespit edilmesine katkı sağladığını ifade etti.
Devlet katkısı yüzde 20
BES’in uzun vadeli tasarruf yapısında devlet katkısı da önemli bir unsur olarak öne çıkıyor. TSB Başkanı Yaşar, BES’in temel avantajlarını uzun vadeli tasarruf disiplini, fon çeşitliliği ve devlet katkısı olarak sıraladı.
Yaşar, mevcut tablo itibarıyla BES tarafında sistemik bir sorun veya likidite problemi bulunmadığını belirtirken, katılımcıların kısa vadeli piyasa hareketlerinden ziyade kendi risk profilleri ve uzun vadeli tasarruf hedeflerini dikkate almaları gerektiğini söyledi.
