Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek daha önce IBAN hareketlerinin kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında incelendiğini açıklamıştı. Ancak Şimşek’in açıklaması her para transferinin otomatik olarak incelemeye alınacağı anlamına gelmiyor.
Banka hesaplarından yapılan para transferleri yeniden gündemde.
Sosyal medyada yayılan bazı paylaşımlarda, IBAN üzerinden para gönderirken açıklama bölümüne “kira”, “borç” veya “emanet” yazılması halinde hesap sahiplerinin vergi incelemesine alınacağı öne sürüldü.
Peki Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek gerçekten “IBAN’la para atanlar artık radara takılacak” dedi mi?
Şimşek’in kamuoyuna yansıyan açıklamalarında bu şekilde genel bir ifade bulunmuyor. Ancak Bakan’ın IBAN üzerinden gerçekleştirilen bazı işlemlerin Maliye tarafından takip edildiğine ilişkin çok net açıklamaları var.
Şimşek IBAN için ne demişti?
Şimşek, 13 Temmuz 2024’te kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında yürütülen denetimlere ilişkin yaptığı açıklamada, IBAN veya “mail order” yöntemiyle tahsilat yaparak vergisini ödemeyen işletmelerin incelendiğini söyledi.
Şimşek daha sonra yaptığı bir televizyon açıklamasında ise Maliye’nin banka hareketlerini analiz ederken para transferinin niteliğine baktığını anlattı.
Bakan, akrabalık veya ticari ilişki gibi unsurların değerlendirildiğini belirterek şu ifadeyi kullandı:
“İlgisiz hesaplardan sürekli bir para akışı varsa o zaten şüpheli bir durumdur.”
Şimşek aynı açıklamasında “Ticari bir IBAN ise zaten sorun yok” diyerek hedefin normal banka transferleri değil, kayıt dışı faaliyetler olduğunu da vurguladı.
Maliye IBAN hesaplarını inceliyor
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın IBAN üzerinden tahsilat yaparak kazancını kayıt dışı bıraktığı belirlenen işletmelere yönelik denetimleri daha önce de gündeme gelmişti.
2024 yılında yapılan incelemelerin ilk aşamasında, IBAN üzerinden tahsilat gerçekleştiren 250 mükellefin yaklaşık 1,5 milyar liralık kazancı kayıt dışı bıraktığı tespit edilmiş ve yaklaşık 250 milyon liralık vergi cezası uygulanmıştı.
Şimşek de söz konusu denetimlerle ilgili olarak kayıt dışı yöntemlerle tahsilat yapan işletmelerin yakından izlendiğini belirtmişti.
Yani Maliye’nin radarındaki temel konu, bir kişinin arkadaşına veya yakınına yaptığı sıradan para transferinden çok, kişisel banka hesaplarının ticari tahsilat amacıyla kullanılması ve gelirin vergi dışında bırakılması.
“Kira” yazmak inceleme nedeni mi?
Kira ödemelerinde ise durum biraz farklı.
Şimşek daha önce kira gelirlerinin denetimine ilişkin yaptığı açıklamada, banka üzerinden yapılan kira ödemelerinde gönderim nedeninin “kira ödemesi” olarak seçilmesi gerektiğini söylemişti.
Gelir İdaresi Başkanlığı da banka hesaplarına yapılan ödemeleri analiz ederek kira geliri elde ettiği belirlenen yaklaşık 700 bin mükellefe beyanname hatırlatması göndermişti.
Dolayısıyla açıklama bölümüne “kira” yazılması tek başına bir ceza veya vergi incelemesi sebebi değil. Aksine kira ödemesinin niteliğinin doğru belirtilmesi, işlemin ne amaçla yapıldığının ortaya konulmasını sağlıyor.
“Borç” veya “emanet” yazan herkes radara mı girecek?
Şimşek’in açıklamalarında veya kamuoyuna yansıyan resmi bilgilerde “Açıklamaya borç ya da emanet yazan herkes incelemeye alınacak” şeklinde genel bir kural yer almıyor.
Maliye’nin üzerinde durduğu nokta, banka hesabındaki para hareketlerinin kişinin beyan ettiği gelir ve ekonomik faaliyetleriyle uyumlu olup olmadığı.
Özellikle birbirleriyle bağlantısı bulunmayan hesaplardan sürekli para gelmesi veya kişisel hesapların düzenli biçimde ticari tahsilat için kullanılması risk göstergesi olarak değerlendirilebiliyor.
Her IBAN transferi radara takılmıyor
Sonuç olarak Bakan Şimşek, “IBAN’la para gönderen herkes radara takılacak” demedi.
Ancak IBAN hareketlerinin kayıt dışı ekonomiyle mücadelede kullanıldığını, vergisini ödemeden IBAN üzerinden ticari tahsilat yapan işletmelerin incelendiğini ve ilişkisiz hesaplar arasındaki sürekli para hareketlerinin şüpheli görülebileceğini açıkça söyledi.
Bu nedenle sosyal medyada dolaşan iddianın doğru ifadesi şu olabilir:
Her IBAN transferi incelemeye alınmıyor; ancak kaynağı ve amacı açıklanamayan düzenli para hareketleri ile vergisiz ticari tahsilatlar Maliye’nin radarına girebiliyor.
