Petrol piyasasında yeni alarm
Karar, ABD’nin mutabakat yükümlülüklerini yerine getirmediği ve İsrail’in Lübnan’ın güneyindeki saldırılarını sürdürdüğü gerekçesiyle açıklandı. Gelişme, yalnızca bölgedeki askeri gerilimi değil, petrol ve doğalgaz fiyatları üzerinden küresel piyasaları ve Türkiye dahil enerji ithalatçısı ülkeleri de yakından ilgilendiriyor.
Tahran’dan sert açıklama
İran devlet televizyonuna göre açıklama, İran Silahlı Kuvvetleri’nin savaşı yürüten birimi olan Hatemu’l Enbiya Merkez Karargahı tarafından yapıldı.
Açıklamada, ABD’nin 14 Haziran’da varılan mutabakata uymadığı, İsrail’in ise Lübnan’ın güneyinden çekilmediği ve ateşkesi ihlal ettiği savunuldu. Bu gerekçelerle Hürmüz Boğazı’nın gemi trafiğine kapatılacağı bildirildi.
İran tarafı, kararın “ilk adım” olduğunu belirterek, saldırıların sürmesi halinde daha ileri adımların gündeme gelebileceği mesajını verdi.
Mutabakat kısa sürdü
İran ve ABD, Pakistan aracılığıyla yürütülen görüşmelerin ardından 14 Haziran 2026 tarihinde 14 maddelik bir mutabakata vardıklarını açıklamıştı.
Mutabakatın amacı, savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmeler yoluyla çözülmesiydi. Ancak İran’ın son açıklaması, anlaşmanın daha ilk haftasında ciddi bir krizle karşı karşıya kaldığını gösterdi.
Piyasalar neden endişeli?
Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri. 2024’te bu boğazdan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol geçti. Bu miktar, küresel petrol tüketiminin yaklaşık %20’sine karşılık geliyor.
Bu nedenle boğazda yaşanacak her kesinti, petrol fiyatlarında hızlı yükseliş, navlun ve sigorta maliyetlerinde artış ve enerji ithalatçısı ülkelerde enflasyon baskısı anlamına gelebilir.
Türkiye açısından risk, doğrudan akaryakıt fiyatları ve cari açık üzerinden hissedilebilir. Petrol fiyatlarında kalıcı yükseliş, benzin ve motorin fiyatlarını artırabilir; bu da taşımacılık, gıda ve üretim maliyetlerine yansıyabilir.
Bundan sonra ne olur?
Kısa vadede piyasalar, kararın fiilen nasıl uygulanacağına ve gemi trafiğinin ne ölçüde duracağına bakacak. ABD ve bölge ülkelerinden gelecek diplomatik ya da askeri yanıtlar da fiyatlamalar üzerinde etkili olacak.
Eğer Hürmüz’de geçişler uzun süre aksarsa, petrol fiyatlarında yeni bir yükseliş dalgası görülebilir. Ancak taraflar yeniden masaya döner ve geçiş güvenliği sağlanırsa piyasalardaki tansiyon sınırlı kalabilir.
