İSO 500 açıklandı mı memlekette klasik sahne kurulur.
Salon ışıl ışıl, rakamlar kocaman, alkışlar hazır…
“Sanayimiz büyüyor” cümlesi kürsüden iner, manşete çıkar.
Sonra biri bilanço defterini açar.
İşte filmin korku sahnesi orada başlar.
Sanayici üretti, banka topladı
Türkiye’nin en büyük 500 sanayi kuruluşu geçen yıl 11 trilyon liranın üzerinde satış yaptı.
Faaliyet kârı da fena değil; yüzde 57 artışla 1 trilyon liraya yaklaştı.
Buraya kadar tablo şahane.
Hatta helal olsun demek lazım.
Çünkü bu ülkede üretim yapmak artık sanayi faaliyeti değil, ekstrem spor.
Adam isterse parasını faize koyar, dövizde bekler, carry trade rüzgârında serinlerdi.
Yapmamış.
Fabrika çevirmiş, işçi çalıştırmış, mal üretmiş, ihracat kovalamış.
Peki sonra ne olmuş?
Kârın yüzde 84,9’u finansman giderlerine gitmiş.
Türkçesi şu: Sanayici kaşıkla kazanmış, banka kepçeyle toplamış.
Üstelik aynı 500 şirket çalışanlarına yılda 1,1 trilyon lira ödeme yapmış.
Faize giden para bunun dörtte üçü kadar.
Yani neredeyse 600 bin kişinin bir yıllık alın teri kadar para; makineye, yatırıma, maaşa değil, borcun midesine inmiş.
Adına hâlâ “üretim ekonomisi” deniyor.
Kusura bakmayın ama bu tablo üretimden çok faiz değirmeni.
Fabrika dönüyor, bacadan duman çıkıyor, kasada parayı başkası sayıyor.
Borç büyüdü, devlet bekledi
“El insaf, bu borcu alırken bilmiyorlar mıydı?” diyen de haksız değil.
Mali borçlar yüzde 41,6 artmış, öz kaynakların payı yüzde 49’a gerilemiş.
Bir yanda “faiz bizi yedi” feryadı, öte yanda borçla büyüme alışkanlığı…
Eski taktik, yeni faiz ortamında duvara tosluyor.
Devlet de masum seyirci değil.
Sanayicinin devreden KDV alacağı 120 milyar lirayı aşmış.
Yani devlet, üreticinin parasını cebinde tutuyor; adı destek, tadı tahsilat.
Sonuç mu?
Sanayici hâlâ direksiyonda ama aracın lastiği inik, depo delik, yol paralı.
Yine de bu fabrikalar dönüyorsa, mesele başarıdan çok inat meselesi.
Bu şartlarda üretmeye devam edenlere alkış az, madalya gerekir.
