ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Kongre’ye yaptığı resmi bildirimin ardından başlayan 15 günlük inceleme süresi dolarken, satışı engelleyecek herhangi bir karar çıkmadı. Böylece yaklaşık 700 milyon dolarlık motor satışının önündeki en önemli siyasi engel aşılmış oldu.
Türkiye’nin beşinci nesil milli muharip uçağı KAAN programında önemli bir aşama geride kaldı. ABD’nin General Electric üretimi F110-GE-129E/F motorlarının Türkiye’ye satışına ilişkin Kongre inceleme süreci herhangi bir itiraz kararı olmadan tamamlandı.
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 24 Haziran’da Kongre’ye ilettiği resmi bildirimle başlayan 15 günlük yasal inceleme süresi 9 Temmuz itibarıyla sona erdi. Süre içinde satışı durduracak bağlayıcı bir karar alınmaması, sürecin bir sonraki aşamaya geçmesini sağladı.
Engelleme girişimi sonuç vermedi
Süreçte bazı Demokrat Partili Kongre üyeleri satışın durdurulması için ortak bir “ret kararı” tasarısı sundu. Tasarıda, Türkiye’nin S-400 hava savunma sistemi nedeniyle ABD ile yaşadığı kriz ve bölgesel dengeler gerekçe gösterildi.
Ancak söz konusu tasarı, yasal süre içinde ne Temsilciler Meclisi’nde ne de Senato’da oylanmadı. Böylece motor satışını durduracak Kongre kararı çıkmadı ve inceleme süreci fiilen tamamlanmış oldu.
Sadece motor değil, entegrasyon paketi de onaylandı
Satış paketi yalnızca F110 motorlarını kapsamıyor. Anlaşma; motorların KAAN’a entegrasyonu, montajı, gerekli teknik modifikasyonlar, mühendislik desteği, teknik veri paylaşımı, sertifikasyon ve test süreçlerini de içeriyor. Satış, ABD’nin Foreign Military Sales (FMS) yani hükümetler arası askeri satış programı kapsamında yürütülüyor.
Bundan sonraki aşamada Türkiye ile ABD’li makamlar ve üretici firma arasında teslimat takvimi, eğitim, teknik destek ve uygulama detaylarına ilişkin görüşmeler yapılacak.
KAAN için neden kritik?
KAAN’ın ilk üretim bloklarında ABD üretimi F110 motorlarının kullanılması planlanıyor. Türkiye ise uzun vadede TEI tarafından geliştirilen yerli TF35000 motoruna geçmeyi hedefliyor.
Savunma uzmanlarına göre F110 motorlarının tedarik sürecinin ilerlemesi, KAAN’ın uçuş testleri ve seri üretim takvimi açısından kritik önem taşıyor. Yerli motor hazır olana kadar F110’un kullanılması, programın zaman planının korunmasına katkı sağlayacak.
F-35 sürecinden farklı değerlendiriliyor
Uzmanlar, F110 motor satışı ile F-35 programının aynı hukuki zeminde değerlendirilmediğine dikkat çekiyor. Türkiye’nin F-35 programına dönüşü CAATSA yaptırımları ve Kongre’deki farklı yasal süreçlere bağlıyken, KAAN motor satışı bu kapsamın dışında ilerledi. Bu nedenle motor satışının Kongre’de daha sınırlı siyasi dirençle karşılaştığı belirtiliyor.
