Ucuz Para Kime Çalışır?

Ekonomi artık garip bir tuzağın içinde: Para ucuz olunca zengin daha zengin oluyor; para pahalı olunca bedeli yoksul ödüyor.

Kolay para döneminde düşük faiz, görünüşte herkesi rahatlatır. Kredi ucuzlar, piyasa canlanır, tüketim artar. Ama asıl büyük kazanç, varlık sahiplerine gider. Çünkü düşük faiz hisse senetlerini, konutu, arsayı, şirket değerlemelerini ve riskli yatırımları şişirir.

Maaşıyla yaşayanın cebine birkaç taksitlik nefes girerken, portföyü olanın serveti katlanır. Ucuz para, en hızlı şekilde zaten varlığı olana çalışır.

Sıkı Para da Adil Değil

Sonra enflasyon gelir. Merkez bankaları bu kez frene basar: faiz artar, kredi daralır, talep soğutulur. Fakat sıkı para da adil değildir.

Yüksek faiz, önce kredi kartı borçlusunu, kiracıyı, küçük esnafı, konut alamayan genci ve işletme sermayesine muhtaç KOBİ’yi vurur. Varlık zengini fiyat düşüşünü bekleyebilir; alt gelir grubu bekleyemez. Onun bilançosu yoktur, ay sonu vardır.

Para Politikası Paradoksu

İşte bugünün para politikası paradoksu budur: Düşük faiz servet sahiplerini besler; yüksek faiz serveti olmayanları ezer. Biri varlık enflasyonu yaratır, diğeri sosyal maliyet üretir. Birinde zengin kazanır, diğerinde yoksul kaybeder.

Bu yüzden “faiz insin mi, çıksın mı?” sorusu artık tek başına yetersizdir. Çünkü mesele yalnızca paranın fiyatı değil, ekonomide kimin neye sahip olduğudur. Servet ve gelir dağılımı bozuksa para politikası ortalama vatandaşa değil, sınıflara farklı çalışır.

Yangının Çıktığı Bina

Merkez bankası yangının sıcaklığını ölçebilir, bazen alevi yavaşlatabilir. Ama yangının çıktığı binayı düzeltemez.

O bina; adaletsiz vergi sistemi, yüksek kira, tekelci fiyatlama, kırılgan gıda zinciri, ithal enerji bağımlılığı ve düşük ücret düzenidir.

Acı Kime Yazılıyor?

Kolay para da sıkı para da tek başına çözüm değil. Çünkü bozuk bölüşüm düzeninde para politikası tedavi olmaktan çıkar; sadece acının kime yazılacağını belirler.

Sevgi ve vicdanla kalın…