Ortadoğu’da tırmanan gerilim küresel enerji piyasalarını yeniden hareketlendirdi. ABD’nin İran’a yönelik hava operasyonlarını sürdürmesi ve diplomatik görüşmelerden sonuç alınamaması petrol fiyatlarını yaklaşık yüzde 4 yukarı taşıdı. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizliğin hem enerji arzı hem de küresel enflasyon açısından yeni riskler oluşturduğunu belirtiyor.
Petrol fiyatları yüzde 4’e yakın yükseldi
ABD’nin İran’a yönelik art arda 11’inci gece hava saldırısını gerçekleştirmesinin ardından petrol fiyatlarında sert yükseliş yaşandı.
- Brent petrol vadeli işlemleri yüzde 3,8 artışla 87,56 dolara yükseldi.
- ABD Batı Teksas (WTI) ham petrolü ise yüzde 3,5 primle 94,20 dolar seviyesine çıktı.
Yükselişte, jeopolitik risklerin artması ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin endişelerin yeniden gündeme gelmesi etkili oldu.
Rubio: İran müzakerelerde ciddi değil
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Filipinler’de düzenlenen ASEAN Dışişleri Bakanları Toplantısı’nda yaptığı açıklamada, Washington’un diplomasiye açık olduğunu ancak İran’ın müzakerelere “ciddi yaklaşmadığını” söyledi.
Rubio, Hürmüz Boğazı’nın taraflar arasındaki en önemli anlaşmazlık başlıklarından biri olmaya devam ettiğini belirterek, İran’ın boğaz üzerinde kontrol hakkı talep ettiğini öne sürdü.
“Onlar ciddi olursa biz de ciddiyiz. Ancak ciddi değillerse, kendi çıkarlarımızı ve müttefiklerimizin güvenliğini korumak için gerekeni yapacağız” ifadelerini kullandı.
ABD’den İran’a 11’inci gece operasyonu
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’a yönelik art arda 11’inci gece hava operasyonlarının düzenlendiğini açıkladı.
Operasyonlarda;
- askeri harekât merkezleri,
- deniz kuvvetlerine ait tesisler,
- uçak hangarları,
- insansız hava aracı depoları,
- askeri lojistik altyapısı
hedef alındı.
CENTCOM, saldırıların amacının İran’ın Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi trafiğini tehdit etme kapasitesini azaltmak olduğunu bildirdi.
Deutsche Bank: Stagflasyon endişesi yeniden gündemde
Deutsche Bank Stratejisti Jim Reid, petrol fiyatlarındaki yükselişin küresel piyasalarda stagflasyon endişelerini yeniden artırdığını söyledi.
Reid’e göre Brent petrolünün yeniden 90 doların üzerine çıkması, enflasyon baskılarının güçlenebileceğine işaret ediyor. Bu durumun merkez bankalarının faiz indirimleri konusunda daha temkinli davranmasına neden olabileceği değerlendiriliyor.
Fed beklentileri değişiyor
Enerji fiyatlarındaki yükseliş, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz politikasına ilişkin beklentileri de etkiledi.
Para piyasalarında;
- Temmuz ayında faiz artışı ihtimali yaklaşık yüzde 24,
- Eylül ayında en az 25 baz puanlık faiz artırımı olasılığı ise yaklaşık yüzde 69
olarak fiyatlanıyor.
ING: Arz riskleri büyüyor
ING analistleri, ABD-İran geriliminin enerji piyasalarında arz risklerini artırdığını belirtti.
Analizde, yalnızca Orta Doğu’nun değil Karadeniz’in de petrol arzı açısından risk oluşturduğu vurgulandı. Rusya’daki CPC terminalinin tanker saldırıları nedeniyle Kazakistan’dan petrol alımını durdurduğu, yüklemelerin askıya alındığı ifade edildi.
Uzmanlar, bu durumun uzaması halinde Kazakistan’ın üretimini kısmak zorunda kalabileceğini belirtiyor. Haziran ayında CPC terminali üzerinden günlük yaklaşık 1,7 milyon varil petrol sevk edildiği hatırlatılıyor.
Hürmüz Boğazı neden kritik?
Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümü Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriliyor. Boğazda yaşanabilecek herhangi bir aksama;
- küresel petrol arzını azaltabiliyor,
- enerji fiyatlarını hızla yükseltebiliyor,
- enflasyon baskısını artırabiliyor,
- finansal piyasalarda risk iştahını düşürebiliyor.
Bu nedenle ABD-İran geriliminde Hürmüz Boğazı’na ilişkin gelişmeler, enerji piyasalarının en yakından takip ettiği başlıkların başında geliyor.
