Vize Değil Ticaret

Avrupa’ya gitmek isteyen Türk vatandaşları için vize süreci, son yıllarda bir seyahat prosedürü olmaktan çıkıp fahiş ücretlerin döndüğü bir “vize ticaretine” dönüştü. Politico ve Lighthouse Reports’un ortak araştırması, Avrupa ülkelerinin vize işlemlerini devrettiği Dubai merkezli VFS Global’in, başvuru sahiplerinin çaresizliğini nasıl devasa bir kazanç kapısına çevirdiğini belgeledi.

Başvuru Sayısı %15, Şirket Kârı %340 Arttı!

Şirketin finansal kayıtları, vize krizinin ardındaki acımasız matematiği gösteriyor: 2017-2024 yılları arasında küresel vize başvuru sayısı sadece %15 artarken, VFS’in faaliyet kârı 36 milyon İsviçre frangından 161 milyon İsviçre frangına fırladı.

Bu devasa büyümenin sırrı, vize harçları değil, başvuru sahiplerine psikolojik baskıyla dayatılan “opsiyonel” ek hizmetler. Türkiye’deki merkezlerde de sıkça yaşanan süreç, tam bir kapana kısılma hikayesi:

• “Ret Alırsınız” Baskısı: Gişe memurları, “Vizeniz eksik belgeyle reddedilebilir” diyerek vatandaşları Premium salon, fahiş kurye ve zorunlu olmayan belge tarama hizmetlerine yönlendiriyor.
• Gizli Faturalandırma: Araştırma, çalışanların prim kotasını doldurmak için başvuru sahiplerinin haberi olmadan faturaya ek hizmetler eklediğini ortaya koyuyor.

Sistem Hatası mı, Gelir Tuzağı mı? Yazılım mühendislerinin de raporladığı sistem hataları, kullanıcıları kasıtlı olarak “ücretli belge yükleme” servislerine mecbur bırakıyor.

Karaborsa Randevular ve Bot Savaşları

Türk seyahatseverlerin en büyük kabusu olan “aylarca boş randevu bulamama” sorununun arkasında da sistem yetersizlikleri var. AB denetim raporları, VFS’in randevu sisteminin bot yazılımlar tarafından hacklendiğini ve ücretsiz randevuların karaborsada satıldığını doğruluyor.

Daha da vahimi, VFS’in hemen yan ofisinde faaliyet gösteren ve yine aynı gruba ait olan “vize danışmanlık” şirketleri, çaresiz kalan insanlara ek ücretlerle randevu ve danışmanlık satarak kafa karışıklığı ve haksız kazanç yaratıyor.

Brüksel İnceleme Başlattı

Avrupa Komisyonu raporlarında şirketin biyometrik verileri şifresiz disklerle taşıdığı ve veri güvenliğini ihlal ettiği de kayıt altına alındı. Avrupa hükümetleri, piyasada başka alternatif olmadığı için bu tekele uzun süre göz yumduklarını itiraf ediyor.

Ancak çığ gibi büyüyen şikayetler üzerine Avrupa Komisyonu, sistemdeki suistimalleri engellemek adına geniş kapsamlı bir inceleme başlattı. Türkiye gibi vize ret oranlarının zirve yaptığı bir ülkede, vatandaşlar artık parasıyla rezil oldukları bu sistemin bir an önce değişmesini bekliyor.