Düzenlemeler henüz yasalaşmış değil. Her iki teklif de değerlendirilmek üzere TBMM İçişleri Komisyonu’na sevk edildi.
Pilotlar için 5 yıl şartı
Pilotlara yönelik teklifte, havayolu pilot lisansını aldıktan sonra en az 5 yıl fiilen uçuş hizmetinde bulunan kişilere yeşil pasaport verilmesi öngörülüyor.
Teklifin gerekçesinde pilotların yurt dışındaki eğitim, uçuş testi ve uçak teslimi gibi işlemler nedeniyle yoğun şekilde vize süreçleriyle karşı karşıya kaldığına dikkat çekiliyor.
Mühendis ve mimarlara 10 yıl kıdem şartı
Mühendis ve mimarlar için hazırlanan diğer teklifte ise TMMOB üyesi olup en az 10 yıllık mesleki kıdeme sahip kişilere yeşil pasaport hakkı verilmesi öneriliyor.
Düzenlemenin gerekçesinde, mühendis ve mimarların uluslararası toplantı, eğitim, konferans ve mesleki etkinliklere daha kolay katılım sağlamasının hedeflendiği belirtiliyor.
Kapsamın genişlemesi Schengen’de sorun yaratır mı?
Yeşil pasaport sahiplerinin Schengen ülkelerine kısa süreli seyahatlerinde yararlandığı vize muafiyeti nedeniyle, pasaportun kimlere ve hangi kriterlerle verildiği Avrupa ülkeleri açısından da önem taşıyor.
Pilot, mühendis ve mimarların sisteme dahil edilmesinin tek başına yeşil pasaportun Schengen bölgesindeki geçerliliğini veya güvenilirliğini zedeleyeceğine ilişkin şu aşamada resmi bir değerlendirme bulunmuyor.
Bununla birlikte Avrupa Birliği mevzuatında diplomatik, hizmet ve özel pasaport sahiplerine yönelik vize istisnalarının ayrı olarak düzenlenebilmesine imkân tanınıyor. AB’nin 2025’te güçlendirdiği vize muafiyetini askıya alma mekanizması da güvenlik, kamu düzeni ve vize muafiyetinin kötüye kullanılması gibi durumlarda belirli pasaport kategorilerine yönelik daha sınırlı tedbirlerin uygulanabilmesine olanak sağlıyor.
Bu nedenle tartışmanın temel noktası yalnızca yeşil pasaport sahibi sayısının artması değil; hakkın hangi kriterlerle verildiği, belge güvenliğinin nasıl sağlandığı ve vizesiz seyahat kurallarına uyumun nasıl sürdürüldüğü olacak.
Schengen sınırlarında ayrıca 10 Nisan 2026’dan bu yana tam olarak uygulanan Giriş/Çıkış Sistemi (EES), üçüncü ülke vatandaşlarının kısa süreli seyahatlerinde biyometrik ve giriş-çıkış kayıtlarının elektronik olarak takip edilmesini sağlıyor. Bu sistem de vizesiz seyahat eden kişilerin hareketlerinin daha yakından izlenmesine imkân veriyor.
Ortak koşul da bulunuyor
Her iki teklifte de Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlardan dolayı kişi hakkında soruşturma veya kovuşturma bulunmaması şartı yer alıyor.
Henüz yürürlükte değil
Pilotlara ilişkin teklif YENİ Parti Bursa Milletvekili Hasan Öztürk, mühendis ve mimarlara ilişkin teklif ise YENİ Parti Sivas Milletvekili Ulaş Karasu tarafından TBMM’ye sunuldu.
Tekliflerin yasalaşması için önce komisyon, ardından TBMM Genel Kurulu sürecinin tamamlanması gerekiyor.
